امروز

طب شفا

درماتیت چیست؟

با وجود اینکه درماتیت ممکن‌ است علل متفاوتی داشته باشد و به اشکال بسیار مختلفی بروز کند، اما اغلب این نابسامانی ‌به شکل بثورات دارای خارش روی پوستی متورم و قرمز شده بوجود می‌آید.

پوست گرفتار درماتیت ممکن است تاول بزند، ترشح داشته باشد، کبره ببندد یا دارای پوسته‌ریزی باشد. از نمونه‌ مثال‌های درماتیت می‌توان درماتیت آتوپیک (اگزما)، شوره و بثوراتی را نام برد که در اثر تماس با برخی فلزات یا پیچک‌ سمی بوجود می‌آیند.

درماتیت، حالتی شایع است که به طور معمول تهدید‌ کننده یا مسری نیست، اما ممکن ‌است سبب احساس ناراحتی بیمار شود که با ترکیبی از اقدامات درمانی توسط بیمار و استفاده از دارو درمان می‌شود.درماتیت آتوپیک یک بیماری التهابی مزمن یا راجعه در پوست است که اغلب موارد با خارش شدید همراه است و به صورت خود به خود نیز محدود شونده می باشد.

حدود ۲ درصد مردم جامعه گرفتاردرماتیت آتوپیک هستند. علیرغم تحقیقات متعدد در سراسر دنیا هنوز مکانیسم دقیق درماتیت آتوپیک شناخته شده نیست ولی به نظر میرسد یک بیماری چند عاملی با زمینه ژنتیکی باشد که عوامل روحی و رانی می تواند علائم آنرا تشدید نماید.

شایع‌ترین انواع درماتیت، درماتیت اتوپیک (اگزما) است. این بیماری در شیرخوارگی آغاز می‌شود و به ‌صورت بثورات (راش، جوشدانه) قرمز و دارای خارش است و بیشتر در مناطقی از بدن دیده می‌شود که خم می‌شوند مثل درون آرنج‌ها، پشت زانوها و جلوی‌ گردن. وقتی این ضایعات خارانده شوند، از بثورات، مایع ترشح‌ شده و کبره می‌بندند.

این حالت در ناحیه‌هایی از بدن بروز می‌کند که با موادی تماس دارند که یا سبب تحریک پوست می‌شوند یا به بروز واکنش‌ آلرژی منتهی می‌شوند مانند پیچک سمی. این راش‌ سبب احساس سوزش، گزش یا خارش می‌شود و ممکن‌ است تاول ایجاد کند.

این حالت حاصل تماس مستقیم با یکی از چندین عامل محرک‌ها‌ یا آلرژن مثل پیچیک سمی، زینت آلات حاوی نیکل و بعضی فرآورده‌های پاک‌کننده، عطرها و مواد آرایشی است.

یکی از مهمترین اصول درمانی در این گروه از بیماران پیشگیری از خشکی پوست می باشد. اکیدا توصیه می گردد این گروه از افراد از مصرف صابون های معمول خود داری نمایند و با نظر پزشک از ترکیبات شوینده عیر صابونی نظیر پن استفاده نمایند.

برای این گروه از افراد بهترین نوع پوشش، لباس های تهیه شده از الیاف نخ خالص می باشد و از پوشش های پشمی، نایلونی و سایر موارد باید اجتناب گردد. بهتر است جهت کارهای بهداشتی نظیر شستشوی ظروف حتما از یک دستکش نخی استفاده گردد و روی آن یک دستکش محافظ پلاستیکی اضافه شود. بهتر است از اقداماتی که همراه با تعریق زیاد است خود داری گردد. در این گروه از افراد فشارهای روحی و روانی مهمترین عوامل برانگیزاننده و تشدید کننده بیماری است و بهتر است از آنها اجتناب گردد.

طبقه‌بندي درماتيت آتوپيک

درماتيت آتوپيک به 3 فاز تقسيم مي‌شود:

فاز شيرخوارگي(از تولد تا 2 سالگي)، فاز کودکي(از 2 تا 12 سالگي)، فاز بزرگسالي(12 سالگي تا بزرگسالي).

فاز بالغان درماتيت آتوپيک از زمان بلوغ شروع مي‌شود. دليل بازگشت مجدد التهاب در اين زمان نامشخص ولي ممکن است به تغييرات هورموني يا استرس اوايل بلوغ مربوط باشد.

ممکن است بزرگسالان تاريخچه‌اي از درماتيت در سال‌هاي قبل نداشته باشند ولي اين امر نامعمول است. مانند فاز کودکي، التهاب موضعي يا ليکنيفيکاسيون، شايع‌ترين الگوست. احتمالا يک ناحيه يا نواحي متعددي گرفتار مي‌شوند. الگوهاي ويژه بزرگسالي به شرح زير است:

گرفتاري نواحي فلکسور: به صورت ليکنيفيکاسيون نواحي فلکسور ديده مي‌شود.

درماتيت دست: احتمالا درماتيت دست شايع‌ترين تظاهر در بزرگسالان است. بزرگسالان در محيط خانه و در محل کار در معرض مواد شيميايي محرک متنوعي قرار دارند. همچنين بزرگسالان بيشتر از بچه‌ها دست‌هايشان را مي‌شويند. تحريک، باعث قرمزي و پوسته‌ريزي سطح پشتي دست و اطراف انگشتان مي‌شود. خارش به وجود آمده و خاراندن اجتناب‌ناپذير، باعث ترشح دلمه و در انتها ليکنيفيکاسيون مي‌شود.

التهاب دور چشم‌ها: پلک‌ها نازک هستند. اغلب با محرک‌ها مجاورند و به آساني با خاراندن صدمه مي‌بينند. اغلب بالغان مبتلا به درماتيت آتوپيک، التهابي محدود به پلک‌هاي فوقاني دارند. اين افراد ادعا مي‌کنند به چيزي آلرژي دارند، اما حذف آلرژن‌هاي التهابي ممکن است مشکل را حل نکند. مالش عادتي پلک‌هاي ملتهب به‌طور تيپيک وجود دارد.

ليکنيفيکاسيون ناحيه آنوژنيتال: ليکنيفيکاسيون ناحيه آنوژنيتال احتمالا در بيماران مبتلا به درماتيت آتوپيک از ديگران شايع‌تر است. نواحي گرم و مرطوب‌تر ممکن است با خارش تحريک شوند.


درمان درماتيت آتوپيک

اهداف درمان شامل تلاش براي حذف التهاب و عفونت و حفظ و بازسازي سد لايه شاخي پوست با کاربرد نرم‌کننده، کاربرد ضدخارش‌ها براي کاهش آسيبي که خود شخص براي پوست گرفتار ايجاد مي‌کند و کنترل فاکتورهاي تشديد‌کننده است. بيشتر بيماران را مي‌توان در کمتر از 3 ماه تحت?کنترل درآورد.

درماتیت سبورئیک سبب ایجاد راش قرمز و فلس‌های متمایل به زرد و تا حدی روغنی می‌شود و اغلب در فرق سر و گاهی در ‌صورت بویژه اطراف گوش‌ها و بینی دیده می‌شود. این درماتیت علت شایع شوره در شیرخواران است که در اصطلاح کلاه گهواره نامیده می‌شود. تعدادی از حالت‌های بهداشتی، ‌آلرژی‌ها، عوامل ژنتیک و محرک‌ها سبب انواع مختلف درماتیت می‌شوند.

 این حالت در افرادی شایع ‌است که پوست یا موی چرب دارند و بر حسب علت گاهی بروز می‌کند و زمانی از بین می‌رود. احتمال دارد عوامل ارثی در این‌ حالت نقش داشته باشند.

درماتیت آتوپیک (اگزما) همراه آلرژی‌ها بروز می‌کند و در بسیاری موارد در خانواده‌هایی دیده می‌شود که اعضایش دچار آسم، تب یونجه یا اگزما هستند.

درماتیت در هر سنی بروز می‌کند ولی درماتیت آتوپیک (اگزما) به طور معمول از شیرخوارگی آغاز می‌شود.
حسینی با اشاره به اینکه در مشاغلی که سبب تماس با فلزات، حلال‌ها یا مواد پاک‌ کننده می‌شوند احتمال بروز درماتیت تماسی بیشتر است، گفت: خاراندن راش سبب پیدایش زخم‌های باز می‌شود که ممکن ‌است عفونی شوند. این عفونت‌های پوستی ممکن‌ است انتشار پیدا کند و بسیار به ‌ندرت تهدیدکننده هم هستند.

استفاده از کرم‌های کورتیکوستروئید، کاربرد کمپرس مرطوب و پرهیز از مواد تحریک کننده، اصل اساسی برنامه‌های درمانی درماتیت است. درمان با نور که شامل قرار دادن پوست زیر مقدار کنترل شده‌ نور طبیعی یا مصنوعی است در برخی موارد قابل استفاده است.

درماتیت نومولار  که در بعضی منابع دیسکی شکل یا سکه‌ای نیز نامیده‌اند. نقاط آسیب دیده می‌تواند پوسته دار، دارای مرز و خارش دار باشند و به شکل تکه‌های تحریک پذیر برای چند ماه باقی بمانند.

 درماتیت سبورئی کو شوره سر درماتیت سبورئیک با توجه به تحریک ناشی از مواد سمی تولید شده توسط مخمر مالاسزیا بروز می‌کند. که این گونه مخمر بر روی پوست سر و صورت زندگی می‌کنند و گاهی اوقات به جاهای دیگر هم سرایت می‌کنند. این عارضه با قرمزی و پوسته ریزی و خارش مشخص می‌شود. در مورد شوره سر لازم به ذکر است که پوسته ریزی سر بدون سرخی بروز می‌کند.

درماتیت عصبی تکه‌های فلس دار بر روی سر ، پایین پاها، مچ، یا ساعدها ایجاد می‌شود.

درماتیت عفونی به نظر می‌رسد تحت تاثیر عفونت باکتریایی زرد زخم (impetigo) و یا عفونت‌های قارچی باشد.

درماتیت تماسی، نوعی التهاب پوست است که در صورت تماس مستقیم با ماده محرک خارجی یا ایجاد کننده حساسیت بروز می‌کند؛ تماس مستقیم با بسیاری از محرک‌ها و آلرژن‌ها عامل التهاب است. درماتیت تماسی فقط سطح پوست را تحت تاثیر قرار می‌دهد.بهبود این حساسیت معمولاً روزها و هفته‌ها طول می‌کشد و فقط وقتی به طور کامل از بین می‌رود که پوست دیگر به هیچ وجه در تماس با ماده حساسیت‌زا یا محرک قرار نگیرد. درماتیت تماسی معمولاً نقاط خارش‌داری را برجا می‌گذارد که سطح وسیعی را درگیر می‌کند و حالت سوختگی ایجاد می‌شود. در این حالت، سطحی که بیشتر با ماده محرک در تماس بوده، بیشتر درگیر می‌شود.

درماتیت تماسی بسته به علت ایجاد کنندهٔ آن به دو دسته تقسیم می‌شود: درماتیت تماسی تحریکی و درماتیت تماسی آلرژیک

درماتیت تماسی تحریکی شایع‌ترین نوع درماتیت است و حدود ۸۰ درصد درماتیت‌ها را شامل می‌شود. این نوع درماتیت از تماس مکرر پوست با موادی مثل صابون، لوازم آرایشی یا دئودورانت‌ها ایجاد می‌شود. تماس با این مواد باعث ایجاد قرمزی، خشکی و خارش در پوست می‌شود که معمولاً کف دستها هستند که پس از استفاده باعث ایجاد درماتیت تماسی تحریکی می‌شوند، چون این مواد چربی و موانع محافظت‌کننده را از سطح پوست حذف می‌کنند.

علائم آن بیشتر شامل قرمزی، خارش، پوسته پوسته شدن، تورم، تاول، خشکی، فلسی شدن، ضخیم شدن و احساس حرارت در نقطه تماس می‌شود. در موارد شدیدتر، تاول‌های شدید و زخم‌های باز ایجاد می‌شود. بیشتر افرادی که با آب در تماسند، مانند آرایشگرها و تولیدکنندگان مواد غذایی، بیشتر به این نوع درماتیت مبتلا می‌شوند.
درماتیت تماسی آلرژیک

درماتیت تماسی آلرژیک نوعی درماتیت است که از واکنش نسبت به مواد آلرژن ایجاد می‌شود و در نهایت در بدن واکنش ایمنی ایجاد می‌کند و باعث التهاب پوست می‌شود. انواع مختلف داروها، آفت‌کش‌ها، لوازم آرایشی، افزودنی‌های غذایی، مواد شیمیایی تجاری، مواد پلاستیکی و لاتکس و تمام موادی که به نوعی باعث بروز حساسیت می‌شوند، می‌توانند باعث بروز این نوع درماتیت شوند. بعضی از افراد حتی به نیکل موجود در انواع جواهرات حساسیت دارند.

این نوع درماتیت به ناحیه‌ای از پوست محدود می‌شود که در تماس با آلرژن قرار می‌گیرد؛ مانند دست و صورت. در واقع، چند سال طول می‌کشد تا آلرژی ایجاد شود و زمانی که این حساسیت ایجاد شود، تا آخر عمر در فرد باقی می‌ماند و کوچک‌ترین تماس با ماده آلرژن می‌تواند باعث بازگشت حساسیت پوستی شود. علائم آن از خفیف تا شدید متغیر و مثل درماتیت تماسی تحریکی است. تشخیص آن هم از طریق آزمایش انجام می‌شود.

تاریخ نشر: ۱ اردیبهشت ۱۳۹۴

طب شفا

طب شفا

طب شفا

طب شفا

طب شفا

طب شفا