امروز

طب شفا

خواص دارویی درمنه

درمنه و افسنطین‌ها نامی است که در زبان فارسی به اغلب قریب به اتفاق گیاهان جنس Artemisa که در ایران می‌روید گفته می‌شود.

این گیاهان از خانوادۀ Compositae تیرۀ فرعی Radiae هستند. دارای گونه‌های مختلف با نامهای متفاوت می‌باشند که اغلب آنها دارای برگهای تلخ و معطر و خواص داروئی کم و بیش مشابه هم می‌باشند (1). این جنس در ایران 34 گونه گیاهی علفی یکساله و چند ساله دارد که در سراسر ایران پراکنده‌اند. گونه‌های انحصاری آن در ایران عبارتند از A. Melanolepis-A. Kermanensis. گونه A. Sieberi با ارزش‌ترین آنها از نظر تغذیه دام و از گیاهان بردبار مناطق بیابانی و نیمه‌بیابانی ایران است (2).

نامهای گیاه (2):

لاتین: Artemisia sieberi Besser

Syn: Artemesia herb alba, A. Sogdiana bunge, A. Oliveriana

فارسی: درمنه

اجزاء متشکله گیاه:1و8 سینئول بعد از آلفا پینن فراوانترین جزء ترکیبی در اسانسهاست و به طور گسترده در تهیه مواد داروئی کاربرد دارد.

به طور موضعی داروئی بی‌حس کننده و ضد عفونی‌کننده است که در درمان حالتهای تورم بکار می‌رود.

سینئول در اسپریهای خانگی، داروهای شستشو و در انواع روغن‌های پوست و مو مصرف می‌شود. در مقابل حشرات اثر کشندگی دارد و در تهیه عطر و مواد معطرکننده نیز بکار می‌رود. لیمونن جزء اصلی اسانس مرکبات است.

اثر سمی و محرک روی پوست دارد. بخارهای آن اثر میکروبهای مولد بیماری منگوکوک را در مدت 15 دقیقه، باسیل ابرت (تیفوئید) را حداقل در یک ساعت، پنوموکوک را در مدت 3ـ1 ساعت، استافیلوکوک طلائی را در 30 دقیقه و استرپتوکوک را در 3 الی 12 ساعت خنثی می‌نماید. اثر باسیل ابرت (مولد حصبه) را در 5 دقیقه، استافیلوکوک را در 5 دقیقه، باسیل دیفتری را در 20 دقیقه خنثی می‌نماید.

لیمونن در فرمول فرآورده‌ای داروئی نظیر قرص بی‌کربنات سدیم و پمادهای ضد عفونی‌کننده وارد می‌شود. در ساخت ویتامین A، نیر از لیمونن استفاده می‌شود.

خواص درمانی:

در نواحی مختلف از آن برای دفع کرم استفاده بعمل می‌آید. بعلاوه اثر ضد نفخ، رفع سرفه و سردرد، ضد کرم، ضد عفونی‌کننده و حشره‌کش دارد. اسانس آن به طور خفیف دارای اثر ضد کرم است. آزمایش‌های مختلف، جودسانتونین را حتی در مقادیر کم در آن مشخص ننموده است. میزان اثر اساسن درمنه روی کاندیدا آلبیکنس با می‌باشد.
 

این گیاه ماده ای به نام ˈآرتمیزینینˈ دارد که در پیشگیری و کنترل بیماری سرطان تاثیرگذار است.

براساس تعریف علمی، آرتمیزینین یک ترکیب ˈسسکویی ­ترپن لاکتونیˈ است و از طریق دو مسیر ایزوپرنوید و مُوالونات در کرک های غده ای شکل گیاه (A. annua) تولید می شود که این ترکیب ارزشمند دارای خواص ضد مالاریا و ضد سرطان است.

یافته جدید علمی به اصلاح گران گیاهی کمک می کند تا ژنوتیپ هایی را که میزان بالایی از این ماده دارویی ارزشمند دارند در مراحل اولیه تحقیق شناسایی کنند.

پیش از این برای به دست آمدن آرتمیزینین از روش ترکیب شیمیایی استفاده می شد که علاوه بر عملکرد پایین، پیچیدگی و هزینه بالا، مقرون به صرفه نبوده و استخراج آن از گیاه A. annua اقتصادی­ترین روش است.

تاکنون ابتلا به بیماری مالاریا در بیش از یکصد کشور گزارش شده که مناطق جنوب شرقی ایران از جمله مناطق آلوده به این بیماری محسوب می شود.

سه تا چهار گرم گرد غنچه های ناشکفته آن را با عسل یا مربا یا شیر مخلوط کنید و صبح ناشتا بخورید و یا ده گرم از گرد آن را در پانصد گرم آب جوش دم کنید و آب آن را صاف نموده و سه قسمت کنید و صبح و ظهر و شب بنوشید. برای دفع کرم های دراز روده خیلی موثر است.

دوازده گرم از آن را دم کنید و آبش را بنوشید و هم به موضع بمالید جهت درمان گزیدگی عقرب و رتیل مفید است.

با شاخه های آن هر روز دندان ها را خلال کنید. برای تقویت لثه ها و دندان ها تا حدودی اثر مفید دارد.

ضماد خاکستر آن با روغن زیتون یا روغن زنبق برای جلوگیری از ریختن مو و تسریع در رشد مو موثر است.

تذکر: مضر معده و عصب است و سردرد می آورد و مصلح آن ترمس – مستکی است.

 

اثرات فارماکولوژیکی دارو:

اسانس درمنه بواسطه بلوک کانال‌های کلسیم دارای اثرات آنتی‌ اسپاسمودیک بوده به گشاد کردن برونشها کمک می‌کند. اسانس درمنه پس از ورود به سیستم تنفسی توسط اکسیژن موجود به لاکتون‌ها تبدیل شده و از طریق مجاری تنفسی و ادرار دفع می‌گرد. همچنین اسانس درمنه روی قارچ‌های درماتوفیتی نظیر ایپیدرموفیتون فلوکوزوم، تریکوفایتون روبروم، تریکوفایتون منتاگروفاتیس، میکروسپورم کانیس مؤثر است و از رشد قارچها جلوگیری می‌کند. همچنین رشد باکتریهای مسبب بوی نامطبوع عرق را مهار می‌کند.

 

تاریخ نشر: ۱۱ تیر ۱۳۹۴

طب شفا

طب شفا

طب شفا

طب شفا

طب شفا

طب شفا