امروز

طب شفا

تفکرات اشتباه درباره هیپنوتیزم

هيپنوتيزم چيست؟
شايد اين‌طور به‌نظر برسد كه هيپنوتيزم در واقع همان خواب است ولي تمام بررسي‌هاي علمي نشان داده‌اند كه حالت خلسه ايجاد شده در هيپنوتيزم بيشتر شبيه به حالت بيداري است تا يك خواب معمولي. در واقع، هيپنوتيزم حالتي است مابين خواب و بيداري. براي فهم بهتر موضوع بايستي درنظر داشته باشيد كه چنانچه شخص در حالت خواب معمولي باشد، نمي‌تواند همانند يك فردي كه هيپنوتيزم شده به محرك‌ها پاسخ دهد. چنين فردي چنانچه با وي حرف بزنيد جواب نخواهد داد ولي فرد هيپنوتيزم شده مي‌تواند خوب بشنود و جواب دهد. علاوه بر اين، در خواب معمولي شخص از محيط اطرافش آگاهي ندارد ولي فرد هيپنوتيزم شده مي‌داند كه دقيقاً در كجا قرار دارد و از اتفاقاتي كه روي مي‌دهند باخبر است. همچنين در خواب معمولي رفلكس‌هاي بدن نظير رفلكس زانو و نيز ضربان قلب و تنفس كاهش مي‌يابند حال آنكه كاركرد قلب و ريه در فرد هيپنوتيزم شده شبيه به حالت بيداري است.
در واقع هيپنوتيزم براساس استفاده از سه موِلفه تمركز، انفكاك‌پذيري(كه در آن ذهن هوشيار از ذهن نيمه هوشيار جدا مي‌شود) و تلقين‌پذيري است، بيمار در يك حالت هوشياري تغييريافته (حالت خلسه) قرار مي‌گيرد و شخص هيپنوتيزم‌كننده تلقينات لازمه را به بيمار مي‌دهد. اين حالت خلسه مي‌تواند به‌صورت خفيف و سبك )light(، متوسط )Medium( و يا عميق و شديد )deep( باشد.
در حالت خلسه خفيف و متوسط، بسياري از افراد مي‌توانند به‌راحتي حرف‌زدن اطرافيان را شنيده و اتفاقاتي را كه در طي هيپنوتيزم روي مي‌دهند، به‌خاطر بياورند به‌طوري كه شايد حتي فكر كنند كه هيپنوتيزم نشده‌اند! فقط در حالت خلسه عميق است كه فرد پس از بيداري اتفاقاتي را كه در طي حالت خلسه برايش روي داده‌اند به‌خاطر نمي‌آورد. برخلاف باور عمومي، جهت ايجاد تلقين در هيپنوتيزم يك حالت خلسه سبك كاملاً كافي است. بسياري شايد عقيده داشته باشند بايد خلسه عميق ايجاد شود تا تلقين‌پذير شوند، در حالي كه براساس بررسي‌ها، يك حالت خلسه سبك به‌ويژه در درمان‌هاي پزشكي كه از هيپنوتيزم استفاده مي‌شود، كاملا كافي است. يك تصور اشتباه كه در جامعه وجود دارد اين است كه هيپنوتيزم با اراده مرتبط است. عده‌اي تصور مي‌كنند كه چنانچه شخصي هيپنوتيزم شود، اين موضوع نشان‌دهنده اراده ضعيف وي خواهد بود. بايد خاطرنشان كرد كه هيپنوتيزم هيچ‌گونه ارتباطي با اراده ندارد. در واقع هيپنوتيزم هيچ‌گونه ارتباطي با اراده ندارد. در واقع هيپنوتيزم بيشتر با قوه تخيل شما سر و كار دارد تا اراده و قوه تخيل شما را تقويت كند. قوه تخيل از اراده شما بسيار قوي‌تر است و اراده هميشه تابع تخيل شماست. به‌عنوان مثال، چنانچه شما بخواهيد يك كاري را انجام دهيد ولي فكر كنيد كه نمي‌توانيد، قطعاً نخواهيد توانست كه آن كار را انجام دهيد، زيرا قوه تخيل، اراده شما را تحت تاثير قرار داده و شما را از انجام آن كار منع مي‌كند. پس همان‌گونه كه ملاحظه مي‌كنيد، چنانچه شخصي شما را هيپنوتيزم كند به معني آن نيست كه شما اراده ضعيفي داشته‌ايد كه هيپنوتيزم شده‌ايد، بلكه نشانه آن است كه قوه تخيل قوي‌تري داريد. در واقع دانشمندان معتقدند كه هرچه قوه تخيل و نيز هوش فرد بيشتر باشد، هيپنوتيزم‌پذيري وي نيز راحت‌تر خواهد بود. يك باور غلط ديگر اين است كه شايد شما فكر كنيد فرد هيپنوتيزم كننده مي‌تواند شما را به انجام هر كاري كه دلش مي‌خواهد وادار كند. اين تصور اشتباه بيشتر در اثر ديدن شعبده‌بازها و يا افرادي كه به‌طور آماتور به هيپنوتيزم پرداخته و چنين ادعايي را دارند ايجاد مي‌شود. حال آنكه واقعيت كاملا خلاف اين موضوع است. براساس تحقيقات و واقعيات علمي، تلقين‌پذيري فرد تا جايي ادامه دارد كه برخلاف اصول و ريشه‌هاي اخلاقي و وجداني فرد نباشند. به‌عنوان مثال، چنانچه فرد هيپنوتيزكننده از كسي كه هيپنوتيزم شده است بخواهد كه كفشش را دربياورد، وي اين كار را خواهد كرد ولي اگر از آن شخص خواسته شود كه تمامي لباس‌هاي خود را دربياورد، وي قطعاً با انجام اين كار مخالفت خواهد كرد و آن را انجام نخواهد داد زيرا ريشه‌هاي اخلاقي و وجدان فرد انجام اين عمل را صحيح و مطابق منطق و عقل نمي‌دانند مگر آنكه آن بيمار يك آدم پاك و بااخلاقي نباشد! در حالت بيداري معمولي مغز از افكار مختلف پر شده است بنابراين يك تلقين نمي‌تواند موِثر باشد و اثر بسيار ضعيفي خواهد داشت. ولي وقتي فردي هيپنوتيزم مي‌شود، مغزش بيشتر متمركز شده و تلقين‌پذيرتر مي‌شود به‌طوري كه وقتي به حالت معمولي برمي‌گردد، هر قسمت از مغز مي‌تواند كه تلقين را حس كرده و مطابق آن فكركند. البته حالت تمركز 100 درصد در خلسه خيلي عميق به‌دست مي‌آيد و اكنون شايد متوجه باشيد كه چطور مي‌توان عمل جراحي بر روي بيمار هيپنوتيزم شده انجام داد بدون آنكه احساس درد كند، در واقع در تمركز 100 درصد تمامي تمركز مغزي متوجه القائات و تلفيق‌هاي فرد هيپنوتيزم‌كننده است بنابراين متوجه درد نخواهد شد.
خوشبختانه جهت اهداف پزشكي و درماني، 100 درصد تمركز لازم نيست. چنانچه فقط 51 درصد از مغز بتواند تمركز كرده و تلقين‌پذير باشد، مي‌‌تواند 49 درصد باقي‌مانده را نيز تحت تاثير خود قرار دهد. حال بايد متوجه شده باشيد كه چطور يك حالت خلسه سبك در صورت بكارگيري تكنيك مناسب براي اهداف پزشكي كاملا كافي است. با توجه به مسائل گفته شده، مي‌توان گفت كه هيپنوتيزم در واقع يك احساس تمركز شديد و وضعي همراه با كاهش ميزان آگاهي نسبت به محيط بيروني است.
در مراحل خلسه خفيف و يا متوسط، شما تمامي جزئيات حالت خلسه را به‌خاطر مي‌آوريد به‌طوري كه شايد حتي فكر كنيد كه هيپنوتيزم نشده‌ايد؛ زيرا حتي در حالت خلسه عميق، فرد همه چيز را مي‌شنود و از اتفاقاتي كه در دور و برش مي‌افتد باخبر است ولي با توجه به آنكه فراموشي پس از خلسه عميق شايع است، آنچه را كه شنيده‌ فراموش خواهد كرد.
هيچ‌گاه تصور نكنيد كه يك فرد هيپنوتيز‌م‌كننده يك قدرت شيطاني داشته و مي‌تواند شما را به هر كاري وادار كند. وجدان شما در حالت خلسه با انجام اعمالي كه منافي با اصول اخلاقي و انساني هستند جدا مخالفت خواهد كرد

هیپنوتیزم که به دو گونه «خودهیپنوتیزم» و «دگرهیپنوتیزم» قابل اجراست، می تواند در درمان بسیاری از ناراحتی های روانی مفید باشد، بویژه در هنگام خودهیپنوتیزم که شخص می تواند بوسیله تلقین، تغییرات مثبتی را در کردار و روحیات خود پدید آورد.

هیپنوتیزم برای درمان تعدادی اختلالات فیزیولوژیک، روانشناختی، کاستن اضطراب و نیز در عمل های پزشکی و دندانپزشکی، رفع بیماری های نظیر آسم، تهوع ناشی از شیمی درمانی، و مدیریت درد مورد استفاده قرار می گیرد.
استفاده از هیپنوتیزم برای حل مشکلات عاطفی - هیجانی بیش از همه بحث برانگیز بوده و طرفداران استفاده «تراپوتیک» از هیپنوتیزم می گویند که این کار به روان درمانگران اجازه می دهد تا خاطرات واپس رانده ای را که در پشت پرده مشکلات روان شناختی قرار دارند، کشف کنند.
دکتر «حسین الماسیان» یکی از اساتید پیشکسوت و صاحبنظر برجسته و بین المللی هیپتونیزم کشور است و موفقیت های بسیاری در این حوزه کسب کرده است. وی که به «پدر هیپنوتیزم» و پرسابقه ترین «هیپنوتیزور» در ایران معروف است، از نوجوانی به قدرت درونی خود پی برد و تا کنون توانسته چهار نوزاد را از طریق عمل جراحی سزارین، بدون بی حسی و از طریق هیپنوتیزم به دنیا آورد.
در گفت وگوی اختصاصی با دکتر الماسیان، چالش های علم هیپنوتیزم و موارد کاربرد و اطمینان بخش آن را از وی جویا شده است.

 هیپنوتیزم یک دانش روان درمانی است
از علم هیپنوتیزم در هر کاری می توان به عنوان یک ابزار کمکی استفاده کرد، اما در اصل از این علم برای ارتقا و بهسازی مسایل روانی و نه تخریب آن بهره برداری می شود.
 هیپنوتیزم یک دانش روان درمانی است، اصل، اساس و پایه این علم آن است که بتوانیم، فرد را از خودآگاه خود به سطح پایین تری از هوشیاری آورده و وی را وارد بخش ناخودآگاه کنیم.


 هیپنوتیزم به رفع مشکلات اعصاب و روان کمک می کند
 دکتر «آنتوان مسمر» اتریشی که بنیانگذار و کاشف علم هیپنوتیزم در دنیا است، طب علمی را کنار گذاشت و طب هیپنوتیزمی را در درمان مشکلات اعصاب و روان و در خصوص کاربرد هیپنوتیزم برای دستیابی به مجهولات مورد استفاده قرار داد.
خاصیت این علم در روان درمانی است و به ندرت افرادی پیدا می شوند که وقتی وارد ناخودآگاه خود می شوند، براساس یک زمینه استعدادی خاص، می توانند به سووالاتی که برای ما مجهول است، پاسخ دهند که البته پیدا کردن این افراد کار ساده ای نیست.


بسیاری از مردم نسبت به علم هیپنوتیزم بینش درستی ندارند
هیپنوتیزم به عنوان یک فاکتور، وسیله ای ثابت و مشخص است اما تاثیر آن در افراد مختلف براساس ساختار جسمی و روانی آنها و میزان درگیری روانی افراد با یک مشکل، متفاوت است.
هیپنوتیزم در اثر ایجاد تمرکز و کانونی کردن ذهن یک فرد به یک مساله، انجام می شود و این در حالیست که بسیاری از مردم نسبت به این علم بینش درستی ندارند و ممکن است در برخی موارد آن را زیر سووال ببرند.


ترک اعتیاد با هیپنوتیزم
درمان اعتیاد از طریق هیپنوتیزم امکانپذیر است اما در مورد معتادان سه مساله مهم زمان، نوع اعتیاد و شخصیت روانی فرد حائز اهمیت و توجه است.
باید در نظر داشت، اعتیاد مساله ای نیست که بتوان نسخه واحدی برای درمان آن پیچید، زیرا در افراد و شخصیت ها حتی در مسایل عادی متفاوت است.
در موضوع ترک سیگار نیز مواردی بوده که با یک جلسه هیپنوتیزم، فرد سیگار را ترک کرده در حالی که پیش از این یک بسته سیگار مصرف می کرده است، اما در مورد فردی بعد از 10 جلسه هیپنوتیزم، اعتیاد به یک بسته کامل در روز به سیگار را به نصف پاکت کاهش داده است.


اعتراف گیری از مجرمان با هیپنوتیزم وجه قانونی ندارد
 اعتراف گیری از مجرمان با هیپنوتیزم وجه قانونی ندارد و در قوانین جزائی دنیا، چنین روشی فاقد صلاحیت است.
اینکه از مجرم از طریق هیپنوتیزم اعتراف گرفته شود که دزدی کرده یا آدم کشته، در دادگاه محکمه پسند نیست، بر این اساس استفاده از آن در جایی که محکمه پسند نیست، ضرورت و کاربرد ندارد.
 البته استثنا در همه جا وجود دارد، اما نمی توان استثنا را به عنوان یک قانون قبول کرد، زیرا هیپنوتیزم در روان درمانی و ارتقا روان تاثیرگذار است و ارزش و اعتبار علمی آن در همین زمینه است.
استفاده از هیپنوتیزم، علمی که در چارچوب قوانین روان شناسی قرار دارد، برای گرفتن اعتراف از محکومان یا اینکه گمشده ای را بیابیم یا از غیب و مجهولات خبر دهیم، کارایی نخواهد داشت.


هیپنوتیزم و درمان بیماری های روانی
 تاثیر این علم در بیماری های روانی به جز بیمارهای روانی سنگین، اثربخش است؛ به عنوان مثال در بیماری های روانی مثل پارانویا و اسکیزوفرنی، کمتر اثربخش است بویژه در مورد پارانویا که احساس خود بزرگ بینی ایجاد می شود، اثربخش نخواهد بود.
وی می افزاید: در مورد بیماری اسکیزوفرنی از نظر پزشکی درمان هایی وجود دارد تا حالات بیمار گونه کنترل شود. علم هیپنوتیزم برای آرامش بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی کمک کننده است، نه اینکه منجر به درمان قطعی شود.

روش هاي هيپنوتيزم
توجه داشته باشيد كه هيچ روش منفردي جهت هيپنوتيزم وجود ندارد كه در تمامي افراد موثر باشد. ممكن است يك تكنيك براي يك فرد كاملا مناسب باشد ولي در ديگران اثر نكند. تجربه زياد و دانش كافي به فرد هيپنوتيزم‌‌كننده كمك مي‌كند تا متوجه شود كدام روش براي آن فرد بهتر است.
كار يك پزشك خبره در هيپنوتيزم از يك فرد آماتور يا شعبده‌باز بسيار سخت‌تر است زيرا وي برخلاف يك فرد آماتور، نمي‌تواند بيمارانش را انتخاب كند و بايد بتواند كه همه را هيپنوتيزم كند.
فرد هيپنوتيزم‌كننده بايد در ابتدا از ميزان اطلاعات بيماران در مورد هيپنوتيزم آگاهي حاصل كرده و هرگونه ترديد آنها را رفع كند. بايد توضيح داده شود كه خلسه عميق در اولين تلاش فقط در درصد كمي از مردم اتفاق مي‌افتد و لازم است حتما به بيمار گفته شود كه يك خلسه سبك و يا متوسط براي درمان وي كافي است.
ايجاد آرامش و راحتي كافي براي بيمار جهت انجام هيپنوتيزم كاملاً ضروري است. معمولاً اتاقي كه در آن هيپنوتيزم انجام مي‌شود بايد تا حد ممكن ساكت، آرام و غيرتاريك بوده و به اندازه كافي گرما داشته باشد. سرما خود مانع جهت انجام هيپنوتيزم است. بيمار معمولاً بر روي يك صندلي راحتي نشسته و يا در صورتي كه تمايل داشته باشد، بر روي يك كاناپه دراز مي‌كشد. البته در موارد نادر برخي بيماران ترجيح مي‌دهند در حالت ايستاده باشند.
انتخاب روش مناسب جهت هيپنوتيزم به بسياري از فاكتورها بستگي دارد كه پزشك براساس آنها روش مناسب را انتخاب مي‌كند. پزشك بايد بتواند درصورت لزوم و بدون آنكه شك بيمار را برانگيزاند، روش انجام هيپنوتيزم را عوض كرده و بهترين روش براي آن فرد را انتخاب كند. از روش‌هاي مختلفي جهت انجام هيپنوتيزم استفاده ‌مي‌شود. يكي از معروف‌ترين اين روش‌ها روش‌ استفاده از نگاه خيره به همراه تلقين كلامي است. در اين روش از فرد خواسته مي‌شود تا به‌طور ثابت به يك جسم روشن كه كمي بالاتر از چشمانش نگاهداشته شده بنگرد. فرد هيپنوتيزم‌كننده در اين حين كارهاي لازمه را انجام داده و چشمان بيمار به‌مرور بسته شده و به حالت خلسه‌ مي‌رود. معمولا در آخر هيپنوتيزم به بيمار گفته مي‌شود كه در جلسه بعدي سريع‌ترو راحت‌تر به‌ هيپنوتيزم خواهد رفت و سپس بيمار را بيدار مي‌كنند. براي بيداركردن بيمار از هيپنوتيزم روش‌هاي مختلفي وجود دارند. مثلا‌ فرد هيپنوتيزم‌كننده به بيمار مي‌گويد:<وقتي من تا 7 شمردم، تو بيدار شده‌اي> و يا<وقتي كه من تا 3 شمردم و بعد بشكن زدم، بيدار شده‌اي.>روش ديگر انجام هيپنوتيزم، روش نگاه خيره به‌طور مستقيم است كه در طي آن پزشك از بيمار مي‌خواهد كه مستقيما به چشمان وي نگاه كند. در تكنيك شمارش بيمار با شمارش فرد هيپنوتيزم‌كننده چشمانش را باز و بسته مي‌كند. روش‌هاي ديگري كه در بسياري از منابع ذكر شده‌اند، عبارتند از: تزريق دارو، استفاده از موسيقي و تغيير خواب طبيعي.

تاریخ نشر: ۱ اردیبهشت ۱۳۹۴

طب شفا

طب شفا

طب شفا

طب شفا

طب شفا

طب شفا