امروز

طب شفا

دلیل دل درد

دل‌درد و دل‌پیچه از آن دست مشکلاتی هستند که زندگی را برای هر انسانی تیره‌وتار می‌کند. برای برطرف‌کردن و درمان این مشکل در گام اول باید دلیل اصلی آن مشخص شود. دل‌درد به دلایل متعددی بروز می‌کند و تقریبا تمام اعضای داخل شکم، از روده‌های کوچک و بزرگ گرفته تا کبد، پانکراس، کلیه‌ها، طحال و کیسه صفرا، در آن دخیل هستند.

عدم‌تحمل لاکتوز:

افرادی که این مشکل را دارند بعد از مصرف شیر و محصولات لبنی دچار نفخ، گاز، اسهال، یبوست، کرامپ‌های عضلانی و... می‌شوند. به طور کلی مشکل عدم‌تحمل لاکتوز به دلیل کمبود لاکتاز (که از طریق روده کوچک تولید می‌شود و به هضم غذا کمک می‌کند) یا به دلیل جذب نامناسب لاکتوز ایجاد می‌شود. بهترین روش مقابله با این مشکل و دل‌درد ناشی از آن پرهیز از مصرف لبنیات مانند شیر، پنیر و کره است. در این صورت لازم است برای جذب کلسیم لازم مواد غذایی دیگر مانند سبزیجات برگ‌دار، بادام و... را جایگزین کرد.

دلیل دل درد


عدم‌تحمل گلوتن

در بیماری عدم‌تحمل گلوتن، فرد به پروتئین موجود در گندم، جو و چاودار حساس می‌شود. این مشکل نباید با بیماری کولیاک اشتباه گرفته شود. این بیماری ناشی از عکس‌العمل دستگاه ایمنی بدن به گلوتن است که ممکن است به جداره‌های روده کوچک آسیب بزند و مانع جذب مواد مغذی شود. در این صورت حتی دریافت میزان اندکی گلوتن نیز باعث بروز دل‌دردهای شدید می‌شود. اما افرادی که دچار مشکل عدم‌تحمل گلوتن هستند، بعد از مصرف محصولات غذایی حاوی گندم، جو یا چاودار دچار مشکلاتی مانند کرامپ‌های دردناک در شکم، نفخ، گاز، اسهال، یبوست و خستگی می‌شوند.

التهاب پانکراس یا لوزالمعده:

التهاب لوزالمعده (غده پهن واقع در قسمت فوقانی شکم و پشت معده) باعث بروز دل‌درد، سوزش یا پیچش‌های شدید در شکم و به سمت کمر می‌شود و با علائم دیگری مانند حالت تهوع شدید و حتی استفراغ همراه است. به عقیده محققان بیمارستان هنری فورد دیترویت آمریکا، زیاده‌روی در مصرف الکل عامل اصلی پانکراتیت حاد و مزمن است. توجه داشته باشید که امکان دارد این دو بیماری به درمان‌ها پاسخ ندهند و کشنده شوند.

آندومتریوز:

آندومتریوز یک بیماری دردناک رحمی است که خانم‌ها را مبتلا می‌کند. این بیماری زمانی بروز می‌کند که سلول‌های جداره رحم به سمت مناطق خارجی لگن حرکت می‌کنند و باعث بروز کرامپ‌های دردناک عضلات شکمی، قاعدگی‌های نامنظم، قطع خونریزی و حتی ناباروری می‌شود. برای تشخیص این بیماری به سونوگرافی لگن نیاز است. در صورت تشخیص بیماری، داروهای لازم از قبیل مسکن‌ها، درمان‌های هورمونی و در برخی موارد جراحی لازم ‌است.

اولسرها یا زخم‌های گوارشی:

بر اساس بررسی‌های انجام‌شده در آمریکا مشخص شده است که حدود 10 درصد آمریکایی‌ها در طول زندگی خود دچار مشکل اختلالات معده و دئودونوم (زخم‌های معده، دوازدهه، گاستریت) می‌شوند. زخم‌های گوارشی معمولا دردهای شدید و گزنده‌ای در شکم ایجاد می‌کنند. این درد غالبا بعد از خوردن غذا و زمانی که دراز کشیده‌اید بیشتر می‌شود و روی معده فشار می‌آورد. در برخی موارد وجود عفونت باکتریایی، مصرف برخی از داروها مانند آسپرین، مصرف الکل و دخانیات باعث افزایش اسید معده می‌شود و دلیل اصلی زخم معده است.

سنگ کیسه صفرا:

سنگ‌های کیسه صفرا باعث بروز التهاب‌های دردناک شکمی می‌شوند، چون این سنگ‌ها که همان سنگ‌های ریز و سفت حاصل از کلسترول و رنگدانه‌ها هستند در کیسه صفرا جمع و باعث انسداد مجاری صفراوی می‌شوند کیسه صفرا ارگانی واقع در زیر کبد است که وظیفه تولید صفرا برای هضم مواد چرب را برعهده دارد. در صورت بروز سنگ کیسه صفرا بیمار درد شدیدی در قسمت راست و فوقانی شکم احساس می‌کند که معمولا بعد از خوردن غذای سنگین و چرب نیز بیشتر می‌شود. توجه داشته باشید که مواد غذایی چرب و چاقی از جمله عوامل اصلی بروز سنگ کیسه صفرا هستند. البته نباید از عوامل ژنتیک، تولید استروژن، دیابت و کاهش وزن شدید و ناگهانی غافل شد.

دیورتیکولیت:

دیورتیکولیت التهاب دردناک یا تشکیل آبسه در حفره‌های دیواره کولون یا دیورتیکول است. وقتی موادی مانند مدفوع از روده عبور می‌کند این کیسه‌های کوچک مسدود و حجیم می‌شوند. دیورتیکولیت خود را با علائمی مانند گرفتگی‌های عضلانی دردناک، خونریزی مقعد، مدفوع خونی و آبسه نشان می‌دهد. در موارد شدید این بیماری، پزشک متخصص اقدام به عمل جراحی می‌کند.

وجود انگل‌ها:

اگر عادت دارید زیاد در آب دریاچه یا استخر شنا کنید، بیشتر در معرض انگل‌هایی قرار می‌گیرید که باعث بروز دل‌درد، کرامپ‌های دردناک عضلات شکم، نفخ، اسهال، حالت تهوع، گاز و اختلالات گوارشی می‌شوند. بنا به گزارش مرکز پیشگیری و کنترل بیماری‌های ایالات متحده آمریکا (CDC) انگل‌هایی مانند ژیاردیا، بعد از چند روز تا یک هفته از آلودگی در مجاری گوارشی مستقر می‌شوند. حواس‌تان باشد که مصرف آب‌های آلوده، نوشیدنی‌های غیرپاستوریزه مانند سرکه سیب غیرپاستوریزه یا مصرف مواد غذایی آلوده و نپخته ممکن است شما را در معرض انگل‌ها قرار دهد.

عفونت:

وقتی که یک ویروس یا باکتری وارد بدن ما می شود، بدن برای خلاصی از آن، شروع به نشان دادن واکنش هایی می کند و واکنش های مربوط به دستگاه گوارش معمولا با اسهال و استفراغ همراه است. عفونت باکتریایی موجب مسمومیت غذایی می شود. برخی از دل دردها در اثر ورود باکتری به بدن ایجاد می شوند؛ مثل گلو درد، سینه پهلو، عفونت دستگاه ادراری و عفونت دستگاه تناسلی.

ویروس ها نوع دیگری از عفونت ها هستند که باعث آنفلوآنزای شکم می شوند. هم باکتری ها و هم ویروس ها به راحتی از یک فرد به فرد دیگر انتقال می یابند. اما خبر خوب این که در اغلب موارد اگر دست ها را به خوبی بشویید و از وسایل شخصی دیگران استفاده نکنید، می توانید با آن مقابله کنید.

سوزش و التهاب:
وقتی یکی از ارگان های داخلی بدن دچار زخم یا ورم می شود، ایجاد دل درد می کند. دردهای ناشی از آپاندیس، زخم معده، سندرم روده حساس و بیماری التهاب روده منجر به دل دردهای شدید می شوند که باید مداوا گردند.

واکنش بدن نسبت به برخی غذاها:
بدن برخی افراد قادر به هضم بعضی غذاها نیست؛ مثلا برخی افراد نمی توانند لاکتوز موجود در شیر را هضم کنند و به همین دلیل باید از خوردن آن و تمامی فرآورده های حاوی لاکتوز پرهیز کنند. اگر شما نیز جزء افرادی هستید که به برخی از غذاها واکنش نشان می دهید و دچار دل درد می شوید، بهتر است با مشورت پزشک آن را از برنامه غذایی خود حذف کرده و جایگزین مناسبی برایش بیابید.
بعضی از حساسیت ها شامل حساسیت به برخی غذاها می شود. در این حالت، واکنش دستگاه ایمنی بدن هنگام خوردن آن غذای خاص، به گونه ای است که در او ایجاد درد می کند.
حساسیت به غذا با عدم تحمل غذا کاملا فرق دارد. اگر کسی به غذایی حساسیت دارد، به هیچ وجه نباید آن را بخورد؛ زیرا حتی خوردن مقدار بسیار کمی از آن غذا می تواند او را تا پای مرگ بکشاند

استرس های روحی:
وقتی که فرد بیش از حد دچار استرس، نگرانی و افسردگی می شود، ناراحتی های عاطفی و روحی روی عملکرد دستگاه های مختلف بدنش اثر می گذارد و موجب ایجاد دردهایی مثل سردرد و دل درد می شود. استرس واکنش دفاعی و عادی بدن است، اما باعث بروز مشکلات گوارشی می شود و در درازمدت می تواند عملکرد معده و روده را مختل سازد. استرس عامل رفلاکس معده و مری، زخم معده و اثنی عشر و سندرم کولون (روده بزرگ) می باشد. تغذیه سالم و متنوع یکی از عواملی است که باعث کاهش استرس می شود، زیرا به مقدار کافی ویتامین B، C، منیزیم و سایر ویتامین ها و مواد معدنی را به بدن می رساند. همچنین به میزان کافی بخوابید.

مشکلات تناسلی:
برخی موارد، دل درد فقط مربوط به مشکلات دستگاه گوارش نیست. درد شکم به دلیل قاعدگی یکی از علل عمده دل درد در میان دختران و زنان است. عفونت دستگاه تناسلی مثل عفونت و بیماری التهاب لگن نیز ایجاد دل درد می کند. در مردها، زخم بیضه موجب دل درد می شود.

بارداری:
بیشتر زنان در دوران بارداری دچار حالت تهوع می شوند و این حالت ها گاه با دل درد همراه است. اما گاهی دل دردهای شدید زنان باردار می تواند در اثر قرار گرفتن جنین در یک جایگاه نامناسب (خارج از رحم) باشد. در این گونه مواقع باید حتما موضوع را با پزشک در میان گذاشت تا اقدامات لازم انجام گیرد.

بیماری های روده:
برخی از بیماری ها روی عملکرد ارگان های بدن اثر می گذارند و ایجاد درد می کنند. بیماری کرون می تواند به دیواره روده آسیب برساند و موجب زخم و ورم روده شود. بیماری فتق، باعث انسداد روده و رشد تومور می گردد. انقباض ماهیچه ها و دل پیچه های شدید روی روده ها، تخمدان ها و بیضه ها اثر می گذارد و گاه عملکرد آن ها را مختل می سازد.

کیست تخمدان:
از دیگر عوامل بروز درد در ناحیه پایین ناف و لگن، کیست تخمدان است. کیست های بزرگ ممکن است درد لگن را افزایش دهند و فرد دچار تکرر ادرار شود.
گاهی درد شکم، علامت زودرس سرطان تخمدان است. سرطان تخمدان زودتر از آنچه اکنون درمان می شود، قابل درمان است. زنان مبتلا به سرطان تخمدان حداقل شش ماه قبل از تشخیص، دچار علائم زودرسی مثل تورم و درد شکم می شوند. با توجه مناسب به علائم بیماری می توان اقدام به درمان آن نمود. علاوه بر آن، دل درد می تواند در اثر برخی بیماری های خاص مثل دیابت، ایجاد شود.

سندرم روده تحریک‌پذیر:

سندرم روده تحریک‌پذیر باعث بروز کرامپ‌های عضلات شکمی، یبوست و در پی آن اسهال می‌شود و علائم دیگری مانند گاز و نفخ شدید نیز ایجاد می‌کند.

متخصصان می‌توانند این بیماری را بعد از غربالگری (به منظور حذف احتمال بیماری‌های التهابی مزمن روده) تشخیص دهند. این بیماری‌ها شامل بیماری‌هایی مانند کولیت زخمی یا بیماری کرون هستند که ممکن است باعث بروز التهاب، زخم و انسدادهای دردناکی در مجاری گوارشی شوند. توجه داشته باشید که بیماری‌های التهابی مزمن روده با سندرم روده تحریک‌پذیر متفاوت است. به عقیده محققان مایوکلینیک، سندرم روده تحریک‌پذیر با حذف برخی مواد غذایی و مصرف مسکن‌ها قابل‌کنترل است؛ اما بیماری‌های التهابی مزمن روده باعث بروز خستگی، سوءهاضمه، کاهش وزن شدید، خونریزی‌های مقعدی، عفونت و در موارد شدیدتر سرطان‌هایی مانند سرطان کولون می‌شود.

ریفلاکس معده به مری:

وقتی دریچه معده دچار مشکل شود اسید آن به سمت مری می‌رود و مشکل ریفلاکس معده به مری بروز می‌کند. در واقع با شل‌شدن اسفنکتر، محتویات معده به داخل مری می‌رود و باعث سوزش معده و درد در قفسه سینه می‌شود و دل‌درد ایجاد می‌کند. ریفلاکس معده با مصرف برخی مواد غذایی بویژه مواد غذایی چرب تشدید می‌شود. اما می‌توان علائم آن را با مصرف داروهای ضداسید و آنتی‌هیستامین‌های H2 و همچنین کنترل وزن، اصلاح تغذیه و خودداری از پرخوری کنترل کرد.

مسمومیت غذایی:

مسمومیت غذایی بسرعت روی دستگاه گوارشی تاثیر می‌گذارد. این مشکل با ورود باکتری‌هایی مانند سالمونلا یا ویروس بروز می‌کند و بسرعت علائمی مانند دل‌درد، نفخ، گاز، کرامپ‌های عضلانی، حالت تهوع، اسهال و استفراغ ایجاد می‌کند. علائم مسمومیت غذایی معمولا با علائم گاستروآنتریت اشتباه گرفته می‌شود. اما باید بدانید مسمومیت غذایی معمولا بعد از چند روز یعنی وقتی ماده غذایی مسموم از لوله گوارشی دفع شود از بین می‌رود. البته مسمومیت غذایی در بین سالمندان، بچه‌های کم سن‌وسال و افرادی که دستگاه ایمنی ضعیفی دارند، جدی و حتی کشنده است و باید هرچه سریع‌تر تحت درمان قرار بگیرند.

یبوست:

یکی از مهم ترین دلایل شکم درد، یبوست است. یبوست در اثر رژیم های غذایی نامناسب که مایعات و فیبر کمی دارند، ایجاد می شود.

علایم دل درد های خطرناک

اگر دل درد شما شدید بود و یا بهمراه هریک از علایم زیر برایتان اتفاق افتاد، می بایست به پزشکتان و یا بیمارستان مراجعه نمایید. این علایم شامل:

    تب
    استفراغ غذا در چند روز متوالی
    ناتوانی در اجابت مزاج بخصوص که همراه با استفراغ باشد
    ادرار دردناک و یا مکرر
    حساسیت شکم به لمس شدن
    دردیکه ناشی از آسیب دیدن شکم باشد
    دردیکه در چند روز پشت سر هم ادامه داشته باشد

در صورتیکه هریک از مشکلات زیر بهمراه دل درد شما رخ داد، سریعا به بیمارستان و یا پزشک مراجعه نمایید:

    استفراغ خون
    مدفوع خونی
    مشکل در تنفس
    دردیکه در دوران بارداری رخ می دهد.

درمان خانگی شکم درد

درصورتیکه  دل درد شما شدید نیست و معمولی می باشد، ممکن است بعضی از توصیه های زیر به شما کمک نماید:

    ذره ذره نوشیدن آب و یا سایر مایعات
    اجتناب از مصرف غذاهای سفت در چند ساعت اول شروع درد شکم
    اگر تهوع دارید چند ساعت صبر کرده و سپس مقادیر کوچکی از خوراکی های معتدل همچون برنج، سیب و … مصرف نمایید و از خوردن خوراکی های لبنی اجتناب نمایید.
    اگر درد در ناحیه بالایی شکم شماست و بعد از مصرف غذاها رخ می دهد، می بایست از آنتی اسید ها استفاده نمایید.
    از مصرف آسپرین، بروفن و یا سایر داروهای ضدالتهاب و مسکن های مخدر دار بجز زمانیکه پزشکتان تجویز کرده است، اجتناب نمایید. اگر مطمئنید که درد شما مربوط به کبدتان نیست، از استامینوفن استفاده نمایید.

مجله سلامتی راستینه
 

تاریخ نشر: ۱ اردیبهشت ۱۳۹۴

طب شفا

طب شفا

طب شفا

طب شفا

طب شفا

طب شفا