امروز

طب شفا

تاثیر استرس بر روی روان کودکان

استرس طولانی‌مدت روی سلامت روان کودک تاثیر منفی می‌گذارد. احتمالا تاکنون با کودک هایی مواجه شده اید که ناگهان از یک بچه آرام به یک بچه بیش‌فعال و غیرقابل تحمل تبدیل شده اند. دلیل این است که سیستم خودکنترلی در چنین کودکانی به درستی پرورش داده نشده است. این سیستم باید در همان سال‌های ابتدایی زندگی درون فرد نهادینه شود. هر بچه‌ای به یک مراقب یا همدم نیاز دارد که در مواقع بحرانی، سریعا او را آرام کند تا احساس اضطراب در او ماندگار نشود.

اگر والدین به گونه‌ای رفتار کنند که کودک احساس درماندگی کند و تصور کند تنها خودش باید خود را آرام کند، پتانسیل استرس در بچه بالفعل می‌شود. در عوض اگر پدر و مادر هنگامی که کودک دچار استرس می‌شود به سرعت پاسخگو و آرامبخش او باشند، کودک در همان سال‌های اولیه زندگی‌اش یاد می‌گیرد که چطور باید خود را در چنین مواقعی آرام کند. چگونگی پاسخگویی به استرس، به اینکه هنگام احساس ترس چه اتفاقی برای فرد می‌افتد، برمی‌گردد.

واکنش به استرس دو الگوی کلی دارد که عبارتند از:

«جنگ یا فرار» یا «در جا میخکوب شدن و غش کردن». جنگ یا فرار واکنشی است که در اثر فعال شدن سیستم اعصاب سمپاتیک، به‌طور غیرارادی بدن را وادار به فعالیت می‌کند، جریان خون را افزایش می‌دهد و بدن را برای واکنش نشان دادن آماده می‌کند. این واکنش خصوصا در حیوانات کاملا قابل مشاهده است و به این ترتیب آنها را از گزند درندگان محافظت می‌کند. زمانی که واکنش جنگ یا فرار کار نکند، مثلا به این دلیل که فرد زیادی وحشت‌زده باشد یا به هر دلیل دیگر، سیستم پاراسمپاتیک در بدن فعال می‌شود و خود را در قالب انجماد (میخکوب شدن) یا غش کردن نشان می‌دهد.

در چنین شرایطی ضربان قلب کاهش می‌یابد و ریتم کلی بدن و حرکات کند می‌شود. ابتدا حالتی از کوفتگی و بی‌حالی آشکار می‌شود ولی اگر اوضاع رو به وخامت برود، شخص دچار غش و ضعف می‌شود. در حیوانات هم‌چنین واکنشی وجود دارد با امید به اینکه شاید بتوانند با این مرگ ظاهری خود را از خطر مرگ حقیقی برهانند. در نوزادان نیز چنین واکنشی بسیار رایج است چون آنها قادر به فرار نیستند و از طرفی می‌دانند که گریه کردنشان هم تاثیری در بهبود اوضاع ندارد، بنابراین اگر یک کودک منزوی در مواقع بحرانی فقط با سکوت نگاه می‌کند، این موضوع به هیچ‌وجه نشانه خوبی نیست. بعضی کودکان در محیطی پر از استرس همیشگی زندگی می‌کنند. استرس همیشگی می‌تواند به استرس مسموم تبدیل شود و به تمام سیستم مغز و اعصاب آسیب برساند. وقتی آستانه تحمل کودک در حال شکل‌گیری است، اگر در معرض اضطراب همیشگی باشد، آخر به مرحله‌ای می‌رسد که حتی یک دوز بسیار اندک و ناچیز استرس می‌تواند کارد را به استخوانش برساند و به اصطلاح همان کاهی شود که کمر شتر را می‌شکند! در نتیجه یک کودک آرام و بی‌آزار به یک بچه غیرقابل‌کنترل و بیش‌فعال تبدیل می‌شود که هیچ‌کس و هیچ‌چیز جلودارش نیست.

منبع: Psychology today

تاریخ نشر: ۱۹ مرداد ۱۳۹۴

طب شفا

طب شفا

طب شفا

طب شفا

طب شفا

طب شفا