امروز

طب شفا

نحوه تعویض مفصل لگن

روند انجام بیهوشی

برای شروع جراحی، بیمار ابتدا توسط متخصص بیهوشی و همکارانش بیهوش یا بی‌حس می‌شود. برای شروع بیهوشی یا بی‌حسی، ابتدا بیمار به پشت روی تخت دراز کشیده و سوزن‌های مخصوصی به نام آنژیوکت به یک دست یا هر دو دست بیمار زده می‌شود. اینها لوله‌های باریک پلاستیکی هستند که قبل و در حین و بعد از جراحی، دارو، سرم و خون از این طریق به بدن بیمار رسانده می‌شود. بسیار دیده شده که بیماران تمایل دارند در حین جراحی نوعی خاصی از بی‌حسی یا بیهوشی برای آنها استفاده شود. بعضی‌ها تمایل دارند که کاملا بیهوش شوند و در حین جراحی اصلا چیزی نفهمند و بعد از عمل جراحی بیدار شوند. بعضی از افراد از بی‌حسی ناحیه‌ای که با استفاده از تزریق ماده بی‌حسی در ناحیه کمر انجام می‌شود، وحشت دارند و فکر می‌کنند بعد از جراحی، کمر آنها ضعیف می‌شود. بعضی دیگر که بیماری داخلی خاصی مثل بیماری‌های قلبی یا ریوی دارند، فکر می‌کنند که اگر بیهوش نشوند و بی‌حس شوند، خطر کمتری آنها را تهدید می‌کند.

ذکر این نکته مهم است که صلاحیت‌دارترین کسی که مشخص می‌کند، بیمار را باید به چه روش برای عمل جراحی آماده کرد، پزشک متخصص بیهوشی است. وی با در نظر گرفتن عوامل مختلفی مثل سن بیمار، بیماری‌های زمینه‌ای که بیمار ممکن است داشته باشد، نوع عمل جراحی و بسیاری عوامل دیگر بهترین و مناسب‌ترین انتخاب را برای بیمار در نظر می‌گیرد. وی برای این تصمیم سال‌ها آموزش دیده و تجربه دارد. پس بهتر است تصمیم‌گیری در مورد نوع بی‌حسی یا بیهوشی، به متخصص بیهوشی سپرده شود، مگر در مواقعی که ایشان بیمار را در انتخاب بین دو یا چند روش آزاد می‌گذارد.

برای بی‌حسی کمری، بیمار را روی تخت می‌نشانند و پزشک متخصص بیهوشی، داروی خاصی را با سوزن بسیار باریکی به پشت کمر وی وارد می‌کند. سپس بیمار دراز می‌کشد. بعد از 2-1 دقیقه هر دو پای بیمار از کمر به پایین بی‌حس می‌شود. ممکن است تزریق ماده بی‌حسی به کمر بیمار در حالت خوابیده به شانه انجام شود.

بیهوشی عمومی هم معمولا با تزریق داروهای خاص به درون رگ بیمار و یا تنفس داروهای بیهوشی از راه ماسک تنفسی انجام می‌شود.

بعد از انجام بیهوشی یا بی‌حسی، بیمار را در وضعیت مناسب جراحی روی تخت جراحی قرار می‌دهند و سپس محل جراحی توسط محلول‌های خاص کاملا شسته و ضدعفونی می‌شود. پس از آن محل جراحی مجددا توسط جراح با محلول‌های خاص ضدعفونی می‌شود. جراح و همکاران وی پارچه‌هایی را روی بیمار و در اطراف محل جراحی به نحوی قرار می‌دهند که فقط پوست محل جراحی نمایان بوده و بقیه بدن بیمار در زیر پارچه قرار گیرد. تمام این تمهیدات برای این است که محل جراحی حتی‌الامکان میکروب کمتری داشته باشد تا خطر عفونت بعد از جراحی کاهش یابد.

ساختمان مفصل مصنوعی لگن

مفصل مصنوعی لگن یا ران از یک گوی یا کره از جنس فلز و یک کاسه از جنس پلاستیک ساخته شده است. به منظور اتصال جزء کروی به تنه استخوان ران، به کنار گوی، دسته‌ای متصل شده که در حین عمل جراحی درون کانال مدولری استخوان ران قرار می‌گیرد (استخوان ران به شکل یک لوله توخالی است و کانال داخلی آن را کانال مدولری می‌نامند.)

جنس دسته (که به آن «استم» Stem هم می‌گویند) از فلز تیتانیوم بوده وبه اشکال گوناگون طراحی و ساخته می‌شود. قسمت گوی یا سر، معمولا از آلیاژ کرومکبالت یا از مواد سرامیکی (اکسید آلومینیوم یا اکسید زیرکونیم) ساخته می‌شود. سطح رویی این گوی را بسیار صاف و صیقلی می‌سازند تا به راحتی در درون کاسه حرکت کند.

کاسه را معمولا از نوع پلاستیک بسیار مقاوم و از نوع خاصی از پلی‌اتیلن می‌سازند. البته گاهی به‌جای استفاده از پلی‌اتیلن، از کاسه‌هایی از جنس سرامیک یا فلز هم استفاده می‌شود. پس در سطح مفصلی یک مفصل مصنوعی ران، در واقع فلز یا سرامیک از یک طرف، فلز، یا سرامیک یا پلاستیک در طرف دیگر در تماس قرار می‌گیرد. مورد استفاده‌ترین آنها مفصل شدن سر فلزی با کاسه پلاستیکی است. در انواع جدید مفصل مصنوعی ران، کاسه پلاستیکی درون کاسه فلزی دیگری قرار می‌گیرد و این کاسه فلزی است که در تماس با استخوان لگن قرار خواهد گرفت.

موادی که در ساخت این مفاصل مصنوعی به‌کار می‌روند، با بدن سازگارند و از طرف بدن دفع نمی‌شوند. این مواد تا حد زیادی در مقابل سایش و زنگ‌زدگی مقاومند. به اندازه کافی قوی هستند تا بتوانند وزن بدن را تحمل کرده و شکسته نشوند و به اندازه کافی قابلیت ارتجاعی دارند تا ترد و شکننده نباشند. بنابراین این مفاصل مصنوعی از موارد پیشرفته و با استاندارد و تکنولوژی بالایی ساخته می‌شوند و همین عامل موجب بالا بودن نسبی قیمت آنها است.

مراحل قرار دادن مفصل مصنوعی ران در ناحیه لگن

برای انجام عمل جراحی تعویض مفصل ران، ابتدا پوست روی مفصل ران و عضلات زیر آن شکافته شده و به کنار زده می‌شوند تا مفصل ران مشخص شود. با بازکردن کپسول مفصلی، استخوان سر ران و استابولوم نمایان می‌شوند. سر استخوان ران که ساییده شده و آسیب دیده و قسمتی از گردن استخوان ران از بقیه استخوان جدا شده و از بدن خارج می‌شوند. سپس ران به کنار زده می‌شود تا حفره استابولوم کاملا نمایان شود.

باقیمانده غضروف مفصلی تخریب شده که سطح داخلی حفره استابولوم را پوشانده، با رنده‌های خاصی تراشیده و خارج شده و سپس کاسه پلاستیکی، در داخل حفره استابولوم کارگذاری می‌شود. سپس باقیمانده استخوان ران برای کارگذاری استم آماده می‌شود. به این صورت که با وسایل خاصی کانال مدولر ران گشادتر شده تا شکل دسته یا استم را به خود بگیرد و سپس این استم یا دسته درون این کانال مدولوری آماده شده قرار می‌گیرد. در آخر، سر مفصل مصنوعی در داخل کاسه پلاستیکی قرار می‌گیرد تا مفصل مصنوعی آماده کار شود.

بر حسب اینکه اتصال سر و کاسه مصنوعی با استخوان بدن به چه طریقی انجام می‌شود، مفصل مصنوعی را به دو دسته سیمانی و غیرسیمانی تقسیم می‌کنند.

در نوع سیمانی برای اتصال دسته یا استم به داخل کانال مدولر و برای اتصال کاسه پلاستیکی به استخوان لگن، از چسب مخصوصی به نام سیمان ارتوپدی استفاده می‌شود. در مفاصل مصنوعی بدون سیمان، سطح رویی دسته یا استم را با استفاده از روش‌های مخصوص فلزکاری به‌صورتی در می‌آورند که دارای برجستگی و فرورفتگی‌ها و خلل و فرج بسیار ریز (در حد زیر مقیاس میلی‌متر) می‌شود.

جراح ارتوپد این دسته را مستقیما و بدون واسطه‌ای وارد داخل کانال مدولری می‌‌کند. درعرض چند ماه بعد از جراحی، استخوان ران که در تماس با فلز است، به دورن این خلل و فرج رشد کرده و به این ترتیب به فلز متصل می‌شود. در مورد کاسه هم همین اقدام صورت می‌گیرد. به این صورت که کاسه پلی‌اتیلنی درون کاسه فلزی دیگری قرار می‌گیرد و سطح خارجی این کاسه فلزی به همان ترتیب که در مورد استم گفته شد، به استخوان لگن متصل می‌شود.

 

تاریخ نشر: ۱۱ آبان ۱۳۹۴

طب شفا

طب شفا

طب شفا

طب شفا

طب شفا

طب شفا